Category: สภาวะของโลก

เขตมรสุม หรือ เขตร้อนชื้น

    ลมมรสุม คือ ลมที่เกิดจากลมฝนหรือลมพายุที่พัดพาจากมหาสมุทรสู่แผ่นดิน แล้วทำให้เกิดฝนตกเป็นบริเวณกว้างในภูมิภาคเขตร้อน ประชากรโลกหนึ่งในสี่คือผู้คนที่อาศัยอยู่เขตมรสุมนี้ ลมมรสุมเกิดขึ้นเฉพาะช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งในรอบปีทางซีกโลกเหนือ ลมนี้จะพัดสู่แผ่นดินราวเดือนมิถุนายน แต่ภูมิภาคในเขตมรสุมในทวีปออสเตรเลีย ลมมรสุมจะพัดเข้าหาฝั่งราวเดือนธันวาคม ภูมิภาคในเขตมรสุมมีฤดู 3 ฤดูก่อนที่ลมฝนจะพัดมาถึงฝั่งบริเวณนั้นจะเป็นฤดูร้อน อากาศจะร้อนอบอ้าวหรือในอากาศมีความชื้นสูง แต่พื้นดินกลับแตกระแหงเพราะไม่มีฝนตกเลย ในช่วงฤดูฝนซึ่งเป็นช่วงฤดูมรสุมท้องฟ้าจะมีสีเทาตลอดหลายวันหรือหลายสัปดาห์ จะมีฝนตกชุกตลอดวัน ฝนฟ้าคะนองและมีน้ำท่วมขัง บางสถานที่เผชิญกับพายุเขตร้อนซึ่งต่อให้เกิดความเสียหายมาก และช่วงหลังจากฤดูมรสุมไปแล้วจะเป็นช่วงฤดูหนาวที่แห้งแล้งและยาวนาน ท้องฟ้าแจ่มใสน้ำท่วมขังจะลดลงและตกตะกอนในช่วงเวลานี้จะไม่มีฝนตกเลยจนกว่าจะขึ้นรอบใหม่ของปี ภูมิภาคในเขตมรสุมจะแห้งแล้งอยู่นานหลายเดือนในรอบหนึ่งปีทั้งนี้เพราะความกดอากาศที่อยู่เหนือพื้นดินสูงกว่าที่อยู่เหนือทะเล ลมจึงพัดจากบริเวณความกดอากาศต่ำกว่าหรือลมที่แห้งหรือมีความชื้นน้อยจะพัดออกสู่ทะเล และในช่วงเดือนที่ร้อนที่สุดในรอบปีอากาศเหนือพื้นดินมีความกดอากาศน้อยกว่าอากาศเหนือพื้นน้ำ ดังนั้นลมจึงเปลี่ยนทิศกลายเป็นลมมรสุมที่พัดจากทะเลสู่แผ่นดินแทน

Read more
 

ทะเลทรายเขตร้อน

    ทะเลทรายเขตร้อนทั่วโลกอยู่ในแถบศูนย์สูตรระหว่างเส้น 15 องศาเหนือ และ 30 องศาใต้ อากาศร้อนที่ลอยตัวมาจากบริเวณศูนย์สูตรจะตกลงมาบริเวณนี้ทำให้เกิดความกดอากาศสูงในทะเลทราย อากาศที่ใกล้ผิวโลกจะร้อนมากทำให้อากาศเก็บความชื้นไว้ได้สูงโดยไม่เกิดการกลั่นตัวจึงเป็นเหตุที่ทำให้ไม่มีเมฆเกิดขึ้นและฝนก็ตกน้อยมากในเขตทะเลทราย ทะเลทรายเขตร้อนมีอากาศที่ร้อนที่สุดในโลกในตอนกลางวันก็ขาดเมฆที่บดบังแสงอาทิตย์ ทำให้พื้นที่ทะเลทรายร้อนระอุ แต่พอตอนกลางคืนก็ขาดเมฆที่กั้นความร้อนไว้อีก จึงกลับหนาวจัดและอาจมีน้ำค้างแข็งในฤดูหนาวได้ ลมสินค้า ที่พัดผ่านทะเลทรายจะแรงมากทรายที่ถูกพัดพาไปด้วยนั้นจะเซาะหินที่ขวางทางลม หินเหล่านี้เมื่อถูกขัดสีด้วยเม็ดทรายเป็นเวลานานเข้าจะกลายเป็นหินที่มีรูปร่างน่าสะพรึ่งกลัวและแปลกตา ในทะเลทรายมีฝนตกน้อยมาก แต่ถ้ามีฝนตกหนักมากๆจนเกิดเป็นลำธารกว้างที่น้ำพัดพาเอาเศษหินและอนุภาคของหินตะกอนจำนวนมากไปด้วย เศษหินเหล่านี้จะกัดเซาะหินที่มันผ่านทำให้เกิดหุบผาชัน เมื่อน้ำแห้งลงจะเหลือไว้แต่เพียง ช่องผาลึกและชัน ทะเลทรายถูกแบ่งประเภทออกเป็น 3 ประเภทคือ ทะเลทรายที่เป็นทราย ประมาณร้อยละ 25 ของทะเลทรายทุกแห่งบนโลกจะประกอบด้วยทรายที่ถูกพัดพาทรายที่ทับถมกันจะเป็นเนินเขากว้าง ทะเลทรายที่เป็นหิน และทะเลทรายที่เป็นผลึกเกลือเกิดจากน้ำในทะเลสาบน้ำเค็มที่แห้งแล้งจนเป็นผลึกเกลือ

Read more
 

เขตทุ่งหญ้าสะวันนา

   พื้นที่ที่อยู่เหนือหรือใต้เส้นศูนยสูตรไม่มากนักจะมีภูมิอากาศที่แห้งแล้งมากในบางช่วงบางปี แม้ว่าอากาศจะร้อนจัดแต่ก็สามาถมีฝนตกชุกได้เช่นกัน พื้นที่นี้เรียกว่า ทุ่งหญ้าสะวันนา ซึ่งได้ชื่อทุ่งหญ้าสะวันนาในทวีปแอฟริกา ซึ่งเป็นพื้นที่ส่วนใหญ่ของทวีปมีลักษณะภูมิอากาศแบบนี้ เขตทุ่งหญ้าสะวันนาจะอยู่ในเขตร้อน ดวงอาทิตย์จะอยู่ตรงศรีษะ 2 ครั้งต่อปี ในช่วงเวลานี้อากาศจะร้อนจัดมาก ทำให้น้ำจำนวนมากระเหยกลายเป็นไอและตกลงมาเป็นฝนที่ตกหนักมาก ภูมิภาคในเขตนี้จะอยู่ใกล้กับเส้นศูนย์สูตรมาก ดวงอาทิตย์จะอยู่ตรงกับศรีษะ 2 ครั้งห่างกันประมาณ 6 เดือน บางพื้นที่ในเขตทุ่งหญ้าสะวันนาอยู่ห่างจากเส้นศูนย์สูตร ซึ่งจะทำให้มีฤดูฝน 2 ครั้งในรอบปี ซึ่งอยู่ในช่วงใกล้กันมาก จนอาจเป็นฤดูเดียวกันได้ ทุ่งหญ้าสะวันนาพบมากในทวีปแอฟฟริกา และออสเตรเลีย ซึ่งเป็นบริเวณที่แห้งแล้งมาก ทุ่งหญ้าสะวันนามีสภาพไม่เอื้ออำนวยต่อการเจริญเติบโตของพืช ดินมีธาตุอาหารพืชต่ำดินที่แห้งแล้งแตกผากในช่วงหน้าแล้งและกลับกลายเป็นบึงหรือหนองน้ำเฉอะแฉะในหน้าฝน และยังอาจจะเกิดไฟป่าในปลายฤดูอีกด้วย ต้นหญ้าและพืชที่ทนต่อสภาพอากาศดังกล่าวได้ดีและเจริญเติบโตได้ง่าย จึงมีหญ้าขึ้นอยู่นับพันชนิด แต่ต้นไม้นั้นจะมีลักษณะพิเศษที่สามารถทนอยู่ได้ในเวลาแล้งจัด ต้นไม้บางชนิดมีลำต้นที่อวบหนาเนื่องจากภายในเก็บกักน้ำไว้

Read more
 

เขตเส้นศูนย์สูตร

   พื้นที่แถบเส้นศูนย์สูตรส่วนใหญ่จะมีลักษณะอากาศแบบศูนย์สูตร แสงอาทิตย์จะส่องตรงดังนั้นจึงมีลักษณะภูมิอากาศร้อนและฝนตกชุก เพราะความร้อนจากดวงอาทิตย์ทำให้น้ำระเหยเป็นจำนวนมาก อากาศที่ชื้นและร้อนนั้นจะลอยตัวสูงขึ้นและเย็นตัวลงกลายเป็นเมฆขนาดใหญ่ที่ก่อพายุได้ เขตศูนย์สูตรจึงเป็นพื้นที่เดียวที่ฤดูกาลไม่เปลี่ยนแปลง ภูมิภาคส่วนใหญ่ในเขตศูนย์สูตรจะปกคลุมด้วยป่าทึบ หรือป่าดงดิบเขตศูนย์สูตรหรือป่าฝน มีพันธุ์ไม้เนื้อแข็งนับร้อยๆชนิดอยู่กันอย่างแน่นหนา เช่น ต้นมะฮอกกานี ต้นพะยูง และต้นมะเกลือ ต้นไม้ในป่าดงดิบจะขึ้นกันอย่างหนาแน่นทำให้ต้องแข่งกันสูงเพื่อได้รับแสงอาทิตย์ได้มาก ต้นไม้เหล่านี้จะสูงและแผ่กิ่งก้านสาขาให้กว้างเพื่อที่จะได้รับแสงอาทิตย์ให้ได้มากที่สุด เรือนยอดของต้นไม้จะมีใบหนาทึบซึ่งจะกั้นแสงไม่ให้ส่องถึงพื้นดินเรียกว่า ทิวไม้ นอกจากนี้ยังมีต้นไม้ซึ่งเรือนยอดจะโผล่เหนือทิวไม้เรียกว่า ต้นไม้ยักษ์ บริเวณใต้ทิวไม้อากาศในป่าจะมีความชื้นสูงและร้อนอบอ้าวต้นไม้ที่ปกคลุมพื้นที่ป่ามักจะมีใบที่ใหญ่เพื่อได้รับแสงอาทิตย์ได้มากที่สุดผิวของใบจะมัน ปลายใบจะแหลมเรียกว่า ปลายหยาด เพื่อให้น้ำฝนไหลจากใบได้ดี บริเวณป่าชื้นจะมีซากเน่าของพืชที่สลายและมีราขึ้น ถ้าต้นไม้ใดต้นหนึ่งล่มลง ต้นไม้ใหม่ที่อยู่ในบริเวณนั้นจะแข่งขันกันโตแข่งกันสูง เพื่อให้ได้แสงอาทิตย์มากที่สุด ต้นที่โตเร็วที่สุดจะโตแทนต้นไม้ที่ล้มลง เถาวัลย์ซึ่งเป็นพืชไม้เลื้อยจะเกาะเกี่ยวต้นไม้ที่อายุน้อยและโตไปพร้อมกัน

Read more
 

อุณหภูมิของพื้นดินและน้ำทะเล

   พื้นที่ที่อยู่ใกล้ทะเลจะมีสภาพภูมิอากาศสบายกว่าบริเวณที่อยู่ลึกเข้าไปในแผ่นดิน น้ำในมหาสมุทรจะร้อนขึ้นช้ากว่าพื้นแผ่นดิน เนื่องจากผิวหน้าจะสะท้อนแสงอาทิตย์กลับไป แต่น้ำจะเก็บความร้อนได้นานกว่าบริเวณใกล้ชายฝั่งในช่วงฤดูร้อน อากาศจะเย็นสบายเพราะอยู่ใกล้กับทะเลแต่จะอุ่นในช่วงฤดูหนาว บริเวณใจกลางทวีปจะร้อนจัดมากในฤดูร้อนและเย็นจัดในฤดูหนาว ลมร้อนและลมหนาวจะพัดอยู่รอบโลกและมีผลต่อสภาพภูมิอากาศด้วย อุณหภูมิของลมขึ้นอยู่กับว่าลมนั้นพัดมาจากที่ใด ถ้าลมพัดมาจากเขตศูนย์สูตรไปยังเขตที่มีละติจูดสูงขึ้นจะเป็นลมร้อน เพราะว่าลมนั้นพัดผ่านกระแสน้ำอุ่นในเขตศูนย์สูตรและนำความร้อนไปด้วย และความร้อนจากน้ำในมหาสมุทรก็จะทำให้ลมร้อนขึ้นด้วยลมที่พัดจากขั้วโลกจะหนาวเย็นมากเพราะได้รับความหนาวเย็นจากกระแสน้ำเย็นที่ลมพัดผ่าน ซึ่งบนโลกมีกระแสน้ำที่ไหลผ่านจากที่ต่างๆทั่วโลก จึงเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดสภาพอากาศต่างๆบนโลก เมฆก็มีส่วนช่วยในเรื่องของลมและสภาพอากาศเช่นกัน เมฆช่วยให้อากาศไม่ร้อนมากในช่วงกลางวันเพราะเมฆกั้นแสงอาทิตย์ไว้ได้บางส่วน และสำหรับในตอนกลางคืนเมฆจะเก็บกักความร้อนไว้ ช่วยให้อากาศอบอุ่น สิ่งที่กั้นความร้อนไม่ให้เข้าหาคือสิ่งที่เรียกว่า ฉนวน ในบางพื้นที่เช่นในเขตเส้นศูนย์สูตรมักจะมีเมฆปกคลุ่มตลอดเวลา แต่ถ้ากลางวันนั้นปราศจากเมฆอาจจะทำให้กลางวันร้อนมากขึ้นและกลางคืนเย็นมากขึ้น

Read more
 

เขตร้อนและเขตหนาว

    บางพื้นที่บนผิวโลกจะมีสภาพอากาศโดยเฉลี่ย หรือ อุณหภูมิร้อนจัดกว่าบริเวณอื่น เพราะพื้นที่นั้นตั้งอยู่ในเขตเส้นละติจูดที่อยู่ใกล้เขตศูนย์สูตร การที่จะมีอุณหภูมิสูงเพราะดวงอาทิตย์อยู่เหนือศรีษะ และแสงอาทิตย์ตกกระทบตั้งฉากกับพื้นโลก พื้นดินและพื้นน้ำได้รับความร้อนมากจึงถ่ายเทความร้อนโดยวิธี การแผ่รังสีให้กับอากาศได้มาก ส่วนบริเวณใกล้ขั้วโลกอุณภูมิต่ำลงอากาศหนาวเย็น เพราะดวงอาทิตย์ต่ำอยู่ใกล้ขอบฟ้า ผิวโลกจะได้รับแสงอาทิตย์ในแนวเฉียง จึงกระจายออกไปบนพื้นที่ที่กว้างกว่าพื้นดินและพื้นน้ำได้รับความร้อนจากแสงอาทิตย์น้อย ทำให้ไม่สามารถถ่ายเทความร้อนได้มากนัก พื้นที่แทบทุกส่วนบนโลกนั้นล้วนได้รับแสงสว่างและความยาวของกลางวันและกลางคืน จะขึ้นอยู่กับช่วงเวลาระหว่างปี ยกเว้นแถบเส้นศูนย์สูตร ในช่วงระหว่างปีถ้ากลางวันยาวพื้นดินและพื้นน้ำในบริเวณนั้นจะได้รับความร้อนนานจึงเทความร้อนให้อากาศได้มาก อากาศจะร้อนขึ้นส่วนเวลากลางคืน บริเวณนั้นจะหันหนีจากดวงอาทิตย์ อุณหภูมิจะลดลงเพราะฉะนั้น ถ้ากลางคืนยิ่งยาวขึ้น อากาศจะยิ่งเย็นลงมากขึ้น มีการบันทึกสถิติว่าบริเวณที่ร้อนที่สุดในโลกอยู่ที่เมือง ดาลอล ประเทศเอธิโอเปีย มีอุณหภูมิเฉลี่ยที่ 34 องศาเซลเซียส และบริเวณที่หนาวเย็นที่สุดในโลกอยู่ที่ โปลัสเนโดสตุปนอส ในทวีปแอนตาร์กติกามีอุณหภูมิที่ ลบ 58 องศาเซลเซียส อุณหภูมิอากาศที่อยู่รอบตัวเราขึ้นอยู่กับความกดดันอากาศในบางส่วน ถ้าความกดอากาศต่ำจะทำให้บริเวณนั้นได้รับความร้อนจากดวงอาทิตย์น้อยกว่าปกติ จึงทำให้มีอากาศที่เย็น  

Read more